Zasada z Kodeksu pracy
Art. 229 § 6 Kodeksu pracy: koszty badań lekarskich wstępnych, okresowych i kontrolnych (a także badań po zakończeniu pracy w kontakcie z czynnikami rakotwórczymi lub pyłami zwłókniającymi) ponosi pracodawca. Pracodawca pokrywa też koszty innej profilaktycznej opieki zdrowotnej potrzebnej ze względu na warunki pracy.
Najczęstsze sytuacje
| Sytuacja | Kto płaci |
|---|---|
| Kandydat idzie na badanie wstępne przed podpisaniem umowy | Przyszły pracodawca — skierowanie wystawia on, więc i koszt jest po jego stronie |
| Badanie okresowe pracownika | Pracodawca |
| Badanie kontrolne po L4 powyżej 30 dni | Pracodawca |
| Pracownik tymczasowy | Agencja pracy tymczasowej — jest pracodawcą pracownika tymczasowego; opis stanowiska musi jednak odpowiadać warunkom u pracodawcy użytkownika |
| Umowa zlecenia | Kodeks pracy nie nakłada obowiązku badań na zleceniodawcę wprost; jeśli zleceniodawca ich wymaga, zwykle on je finansuje |
| Badanie sanitarno-epidemiologiczne związane z pracą | Pracodawca lub zlecający pracę; badania laboratoryjne w zakresie ustawowym finansowane według odrębnych zasad |
A czas badania?
Badania okresowe i kontrolne przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy, a pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy w związku z badaniem (art. 229 § 3). Jeśli trzeba dojechać do innej miejscowości, przysługuje zwrot kosztów przejazdu według zasad dotyczących podróży służbowych.
Zdarza się, że pracodawca prosi kandydata o opłacenie badania i zwraca koszt później. Nie zmienia to zasady, że koszt ponosi pracodawca. Jeśli godzisz się na taki model, zachowaj rachunek i ustal sposób zwrotu na piśmie.
Czy pracownik może zapłacić sam, bo „chce szybciej”?
Może zdecydować się na szybszy termin w placówce, ale wciąż potrzebne jest skierowanie od pracodawcy — bez niego badanie nie będzie badaniem profilaktycznym w rozumieniu Kodeksu pracy. A obowiązek pokrycia kosztów nadal spoczywa na pracodawcy.
Uczniowie i studenci
Badania uczniów i studentów do celów sanitarno-epidemiologicznych lub w związku z praktyczną nauką zawodu mają odrębne zasady finansowania i kierowania — nie stosuje się do nich wprost art. 229 Kodeksu pracy.